Thailand rouwt en wacht bang af

 In De Standaard

Thailand zal een jaar lang rouwen om de dood van koning Bhumibol en wacht gespannen af. Gevreesd wordt dat de separatistische moslims het geweld opvoeren en dat de ‘rode shirts’ hun protest tegen de militaire junta hervatten.

(op verzoek anoniem gepubliceerd)

De monarch die wereldwijd het langst op de troon zat, is gisteren na een jarenlange ziekte overleden. Bhumibol Adulyadej (88) diende 70 jaar en 126 dagen (oftewel sinds 1946) als koning van Thailand.

Het land is in diepe rouw. De leider van de militaire junta en premier, Prayuth Chan-ocha, heeft een rouwperiode van een jaar aangekondigd.

Halfgod, spiritueel leider, vader der Thai: Bhumibol, die in 1927 geboren werd in de VS omdat zijn vader destijds aan Cambridge studeerde, werd op handen gedragen in zijn thuisland. Hij is er ook alomtegenwoordig: portretten van hem en zijn vrouw hangen overal. En wie het waagt hem te beledigen, gaat al snel tien jaar de gevangenis in.

Werken voor de armen

En dat terwijl Bhumibol niet eens bestemd was tot koning. Toen zijn broer in 1945 onder nooit opgehelderde omstandigheden werd aangetroffen met een kogel in zijn hoofd, werd Bhumibol gekroond tot ‘Rama IX’, de negende koning van de Chakri-dynastie.

Bhumibol ging meteen vlijtig aan de slag. ‘Hij heeft zijn hele leven hard gewerkt voor de armen’, zegt Paul Handley, die 13 jaar als correspondent in Thailand werkte en Bhumibols officieuze biografie ‘The King Never Smiles’ schreef.

‘Hij was altijd bezig met het verheffen van het arme deel van de bevolking’, aldus Handley. ‘Meteen toen hij aantrad, legde hij samen met de VN visvijvers aan. In zijn paleis in Bangkok had hij een rijstveld, visvijver en een boomgaard om zelf te leren over agricultuur. Natuurlijk was het voor een deel bedoeld om aan populariteit te winnen, maar het was ook oprecht.’

Ietwat wrang is dat hij ondertussen één van de rijkste personen op aarde werd. Zijn Crown Property Bureau, dat de eigendommen van de koning in beheer heeft, bezit zo’n 25 tot 50 miljard euro.

Verbindende factor

Op papier had Bhumibol weinig macht binnen de constitutionele monarchie, in de praktijk was hij beslist geen tandeloze tijger. ‘De koning had nauwe banden met het leger en het ambtenarenapparaat. Sterker nog, hij bemoeide zich ook persoonlijk met aanstellingen en promoties van generaals en topambtenaren. Daardoor zat hij in het kamp van mensen die niet zo kien zijn op democratie’, vertelt Handley.

Toch gebruikte Bhumibol zijn populariteit en macht bij tijd en wijle ook om tegen het leger te ageren. Zo ving hij in 1973 betogers voor democratie op in zijn paleis toen die onder vuur werden genomen door militairen. En in 1992 liet hij filmen hoe een couppleger en de oppositieleider geknield voor hem zaten, terwijl hij ze afblafte.

Door zijn populariteit was hij ook een verbindende factor binnen – en symbool van – de Thaise eenheid.

Diep verdeeld land

Bhumibol was de monarch van een instabiele democratie. Tijdens zijn 70-jarige koninklijke bewind moest hij zijn handtekening zetten onder 18 nieuwe grondwetten en een dito aantal coup(pogingen) aanschouwen.

De laatste coup dateert van 2014: voor de derde keer op rij werd een democratisch gekozen regering van de ‘rode shirts’, de politieke partij van Thaksin Shinawatra, afgezet door het leger.

Thailand is op politiek vlak diep verdeeld. Simpel gesteld: de rode shirts zijn de boeren, arbeiders, studenten, links denkenden en voorstanders van de democratie. Ze genieten overwegend steun in het armere noorden.

De gele shirts (de kleur van de koning) bestaan uit mensen uit de hogere (midden)klasse, leven vooral in Bangkok en omringende rijkere gebieden, zijn nationalistisch, royalistisch en doorgaans fel gekant tegen Thaksin. Het leger steunt de gele shirts.

Zoonlief is niet geliefd

Het land is ook in spanning, omdat van Bhumibols opvolger niet veel wordt verwacht. Maha Vajiralongkorn, de 64-jarige oudste zoon van Bhumibol, staat in Thailand bekend als een verveelde, vervelende dandy die zijn tijd liever in Duitsland slijt. Driemaal is hij reeds gescheiden en veel Thai hebben al eens een video van zijn promiscue uitspattingen gezien.

‘De afgelopen jaren is er hard gewerkt aan zijn imago en heeft hij zijn leven gebeterd, maar de nieuwe koning is bepaald niet populair’, zegt Luuk Knippenberg, Thailand-deskundige van de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘In het verleden flirtte hij met Thaksin. De grote vraag is nu: zal hij verbinden? Of zal hij verdelen, bijvoorbeeld door de verbannen Thaksin gratie te verlenen in een poging zich wat onafhankelijker van het leger te maken? Verbinden zal moeilijk worden, schat ik.’

Gevreesd wordt dat het leger de touwtjes strak zal aantrekken en dat de rode shirts de situatie zullen aangrijpen om weer te gaan protesteren. In het verleden resulteerde dat meermaals in doden en gewonden.

‘Ik vrees vooral dat de separatistische moslims in het zuiden het aantreden van een zwakke koning zullen gebruiken om het geweld te intensifiëren’, zegt Knippenberg. ‘Nu al rukken de moslimaanslagen steeds verder op naar het noorden.’

Hee, jij daar!

Waarom zou je niet een keer een mailtje aan mij sturen? Ik beloof je dat ik je terugmail.

Not readable? Change text. captcha txt